„Мештаните го нарекуваат остров на смртта, мистериозен остров, и тоа со добра причина“, изјавил репортерот Фајф Робертсон, чиј прилог бил емитуван на телевизија.

Мал број луѓе знаеле што се случува

Робертсон нагласил дека не станува збор за окултизам или суеверие, туку за приказна која започнала во 1942 година, додека Втората светска војна беснеела низ Европа. Во продолжение го пренесуваме текстот на „BBC“.

За време на војната, група научници го презела островот Груинард и организирала експерименти за кои знаел многу мал број луѓе. Британскиот новинар сакал да ги истражи приказните за „опасните активности“ кои се одвивале таму, а во времето кога бил снимен прилогот, Министерството за одбрана целото подрачје го прогласило за забранета зона.

Фајф Робертсон не успеал да ги убеди локалните жители да го пренесат со чамец до островот за да го види одблизу. Луѓето биле премногу исплашени.

„Операција Вегетаријанец“

Така Груинард останал „забранета зона“ повеќе од половина век, сè додека властите во 1990 година не го прогласиле за безбеден.

Точните детали за тоа што се случувало на островот излегле на виделина дури во 1997 година, кога била симната ознаката за тајност од филмот што го снимила британската војска. На снимките биле прикажани експерименти со озлогласениот антракс, со кој Британија сакала да се вооружи за време на Втората светска војна.

Проектот наречен „Операција Вегетаријанец“ бил започнат под водство на Пол Филдс, тогашен шеф на одделот за биологија во Портон Даун, воен објект во Вилтшир.

За да разберат како антраксот може да се искористи како оружје, на научниците им бил потребен изолиран простор, далеку од населени места. Во летото 1942 година, војската го купила ненаселениот остров Груинард, кој се простирал на 522 хектари, и им забранила пристап на локалните жители.

Воениот тим, под надзор на истражувачите, започнал со спроведување експерименти. Се тврди дека користеле добиток донесен на островот за да го испитаат дејството на антраксот.

Резултатите биле застрашувачки

Резултатите биле ужасни – само неколку дена по изложувањето, овците почнале да покажуваат симптоми и брзо угинувале. Нивните тела потоа биле отстранувани, палени или закопувани.

Проектот продолжил до 1943 година, а британската војска го оценила како успешен. Сепак, Британија на крајот се откажала од употребата на антракс, бидејќи сојузничката инвазија во Нормандија напредувала.

До 1952 година Британија развила други оружја за масовно уништување и успеала да стане трета нуклеарна сила во светот.

Четири години подоцна ги прекинала програмите за развој на хемиско и биолошко оружје, а во 1975 година ја ратификувала Конвенцијата за биолошко оружје, која забранува употреба, производство и складирање на ваков вид оружје.

„Слободна зона“ по речиси половина век

Последиците од „Операција Вегетаријанец“ биле катастрофални за островот. Антраксот е исклучително отпорен и може да преживее со децении во почвата.

Експериментите го направиле Груинард „премногу опасен за живот на луѓе или животни“, а дури и дождовницата се сметала за потенцијално смртоносна.

Британската војска го ставила островот под карантин на неодредено време. Во децениите по завршувањето на Втората светска војна имало обиди за деконтаминација на локацијата преку хемиски третмани и контролирано палење, но тие се покажале како неефикасни.

Серија тестови во 1971 година покажале дека, иако на површината повеќе немало спори од антракс, тие и понатаму постоеле длабоко во почвата и претставувале сериозен ризик за секој што би стапнал на островот.

Пет години подоцна, научниците повторно се вратиле за нов обид за деконтаминација, притоа „натопувајќи“ го островот со мешавина од морска вода и формалдехид, како и со отстранување и палење на контаминираниот горен слој почва.

Овојпат биле поуспешни и конечно, на 24 април 1990 година, по 48 години карантин, владата го прогласила Груинард за „слободен од антракс“.

Јутјубер го посетил островот

Популарниот јутјубер Дара Тах го посетил островот заедно со соработникот Мет Џејмс во текот на 2024 година, со цел да ја истражат локацијата, да преноќат таму и да земат примероци од почвата.

Тие поставиле шатори, собрале примероци и ги испратиле во лабораторија на анализа. Јутјуберот изјавил дека пејзажот изгледал речиси негостољубиво, со „изгорена“ земја и многу малку знаци на живот.

Подоцна објавил дека резултатите од тестирањата биле негативни, односно дека не биле пронајдени траги од Bacillus anthracis, пренесува „ProtoThema“.