Рутите на наркотиците преку Венецуела повторно се во фокусот откако американските власти го уапсија и обвинија претседателот на таа земја Николас Мадуро за нарко-тероризам. Додека се води постапката во Њујорк, се наметнува прашањето каде во таа глобална мрежа се наоѓаат балканските криминални групи, пишува Дојче Веле.

Транскрипти на пораки од апликацијата Скај која ја користеле криминалните групи ширум светот, укажуваат на контакти на балканските кланови со добавувачи од Венецуела. Во една од пораките од 2020 година се споменува купување на три тони кокаин од личност означена како „Патрон“. Одлуката за набавка на дополнително количество дрога, според истражните записи била донесена под надзор на Радоје Звицер, осудениот шеф на кавачкиот клан од Црна Гора.

Само еден ден подоцна, холандските власти на Аруба, околу 25 километри од брегот на Венецуела уапсиле 11 државјани на Црна Гора. На бродот Ареса биле пронајдени пет тони кокаин, а судот на тој карипски остров на членовите на екипажот им изрече казни затвор од девет до 15 години. Тој случај претставува една од најдокументираните врски на балканските криминални структури и рутите што ги водат преку Венецуела.

Години по овој случај, Венецуела повторно се најде во центарот на вниманието. Американското правосудство го обвинува Мадуро за соработка со повеќе криминални организации, меѓу кои се мексиканските картели Синалоа и Зетас, колумбиската бунтовничка група ФАРК, како и венецуелската банда Трен де Арагуа. Мадуро ги негирал сите обвинувања на сослушувањето во Њујорк.

Каде е тука Балканот?

Меѓутоа, директни врски меѓу балканските криминални групи со картелите наведени во обвинението засега не се јавно потврдени. „На судењата на припадниците на которските кланови картелите многу ретко прецизно се именуваат“, изјавила за Дојче Веле, Јелена Јовановиќ, новинарка на црногорски Вијести која ги следи процесите.

„Многу почесто се користат општи називи како „колумбиски“, „еквадорски“, „бразилски“ контакти и добавувачи или јужноамерикански добавувачи“, без прецизно именување на картели. Врската со Латинска Америка е видлива“, додала Јовановиќ.

Сепак, во Албанија постои конкретна соработка со еден од картелите споменати во обвинението на Мадуро. Имено, албанското криминално семејство Хиса се најде на мета на Министерството за финансии на САД под обвинение за перење пари во корист на картелот Синалоа. Паричните текови оделе преку казина, а износот за кој станува збор е околу два милиони долари во периодот од 2017 до 2024 година. Според американското министерство, овие пари пристигнале во САД, каде што една од компаниите поврзани со семејството била користена за перење пари.

Јовановиќ вели дека во меѓународните истраги, балканските организирани групи „честопати се третираат како поширок конгломерат на мрежи од Црна Гора, Србија, Албанија, Хрватска, Босна и Херцеговина и Словенија“, и затоа ги нарекуваат Балкански картел.

Рутата на наркотиците

Во бројни меѓународни документи Венецуела се опишува како транзитна земја за кокаин кој од Колумбија и другите земји-произведувачи пристигнува во Европа. Ова е посочено и од Глобалната иницијатива за борба против транснационалниот организиран криминал.

На тие рути сè почесто се појавуваат и земји од Западна Африка како Сиера Леоне, Сенегал, Гвинеја Бисо, Гвинеја и Гамбија. Исто така и Србија се појавува во овој контекст. Поранешниот полицаец од Лозница, Мирослав Старчевиќ, бил идентификуван како водач на група што ја користела Сиера Леоне како центар за складирање и товарење кокаин во контејнери. Таа група е поврзана со кавачкиот клан.

Како што објаснила Јовановиќ, Западна Африка сè почесто се споменува во предметите што ги вклучуваат балканските криминални мрежи, односно за складирање, мрежа, т.е. за складирање, претовар, препакување и испраќање во Европа. Меѓутоа, ова не е правило.

„За црногорските организирани криминални групи доминантен образец се Еквадор, Колумбија и Бразил. „Од тамошните пристаништа, кокаинот пристигнува со контејнерски бродови до големите европски пристаништа, како што се Ротердам и Антверпен, од каде што понатаму се дистрибуира низ цела Европа“, истакнала Јовановиќ.

Обемот на криминалот и начинот на дејствување

Деталите за начинот на работење на балканските криминални мрежи станаа достапни откако припадниците на француската полиција спроведоа акција против шифрирани комуникациски платформи како што се „Скај“, „АНОМ“ и „ЕнкроЧат“.

Како што објаснила Јовановиќ, фокусот на комуникацијата обично бил на „логистиката, контејнерите, пристаништата, „линиите“, луѓето на терен и корупцијата која го овозможува вметнувањето на пратките во легалниот транспорт“ како и тоа дека луѓето кои работат на товарните бродови не се ни свесни дека превезуваат наркотици.

„Пораките честопати упатуваат на пристап до пристаништа преку мито и „посредници“, вметнување кокаин во легални контејнери, често без знаење на наведените испраќачи и примачи, мрежа на пристанишни работници, шпедитери, посредници и регионални добавувачи во Колумбија, Еквадор и Бразил, како и опсесија со следење на пратките“, истакнала новинарката на Вијести.

Таа додала дека Балканскиот картел има широка мрежа на соработници, која се протега повеќе од 30 земји и дека самата организација е голема и оперативно моќна.

Според неа, без корупција и „луѓе во системот“, ваквите операции не би биле можни. Токму поради обемот и нивоата на организацијата се верува дека и балканските криминални мрежи би можеле да дојдат во фокусот на американските власти.