Нападите врз клучните нафтени и гасни постројки на Блискиот Исток можат да отворат нова фаза од конфликтот и да имаат сериозни последици за светските резерви на енергија и глобалната економија.
Иран најави низа удари врз енергетските објекти во регионот, откако Израел нападна производствен погон на најголемото иранско гасно поле, Јужен Парс.
Само неколку часа по нападот, ирански ракети го погодија Рас Лафан во Катар, каде се наоѓаат клучните постројки за течен природен гас. Државната компанија „Катар Енерџи“ соопшти дека штетата е „огромна“.
Поправката на објектите ќе трае три до пет години, изјави извршниот директор Саад Ел-Каби. Тој предупреди дека ситуацијата може да доведе до долгорочна глобална криза во снабдувањето со гас.
„Никогаш не помисливме дека ќе бидеме нападнати на овој начин, особено од соседна муслиманска земја за време на Рамазан“, рече Ел-Каби за „Ројтерс“.
Катар потврди дека Иран испратил пет балистички ракети. Четири беа пресретнати, но петтата го погоди индустрискиот комплекс Рас Лафан, одговорен за извозот на гас. Портпаролот на катарската влада предупреди дека нападите претставуваат закана за глобалната енергетска безбедност и за народите во регионот.
Катар минатата година извезе околу една петтина од светскиот течен природен гас (LNG), при што 80% отиде на економии во развој во Азија. Долгорочното намалување на извозот може да го зголеми глобалниот ценовен притисок.
Неколку други нафтени и гасни постројки се загрозени или нападнати. Иран објави дека цели се и во Саудиска Арабија, ОАЕ и Катар и ги смета за „директни и легитимни цели“.
Загрозени или нападнати локации:
– Рафинеријата Самреф, Јанбу, Саудиска Арабија
– Петрохемискиот комплекс Џубаил, Саудиска Арабија
– Рафинериите Мина ал-Ахмади и Мина Абдула, Кувајт
– Гасното поле Ал-Хосн и нафтеното поле Баб, ОАЕ
– Петрохемискиот комплекс Месаџд, Катар
„Досега, Иран ги спроведе најавените акции, што ја прави заканата многу веродостојна“, изјави Адитја Сарасват од „Раџстад Енерџи“.
Во комплексот Хабшан во ОАЕ, остатоците од пресретнатите ракети доведоа до затворање на објектот. Компанијата Аднок соопшти дека и нафтеното поле Баб било цел на нападот.
Пазарите на гас веднаш реагираа. Европскиот референтен индекс скокна за 30% и достигна највисоко ниво од почетокот на 2023 година.
„Сега сме на пат кон гасна криза на судниот ден“, предупреди Сол Кавоник, раководител на истражувањата во консултантската компанија МСТ Марки. Тој додаде дека прекинот во снабдувањето може да трае месеци или години, зависно од обемот на штетата, и дека цените на бензинот ќе останат високи.
Ризикот од продолжена воена агресија и долгорочна штета на регионалните енергетски капацитети ги зголеми стравувањата на глобалните пазари на нафта, кои сè уште се опоравуваат од најголемиот шок во снабдувањето по затворањето на Ормутскиот теснец.
Аналитичарите на „Раџстад Енерџи“ прогнозираат дека цената на суровата нафта Брент може да надмине 120 долари за барел, а понатамошен раст е возможен, зависно од сериозноста на штетата.
Трамп го предупреди Иран да не продолжува со нападите, заканувајќи се дека ќе го „разнесе во воздух и уништи целото гасно поле Јужен Парс“.
Денес
