Американскиот претседател Доналд Трамп ги повика иранските сили да го положат оружјето и иранскиот народ да се крене против владата.

Иран одговори со испукување балистички ракети и дронови врз американските објекти и сојузници низ регионот, насочени кон Израел, Бахреин, Кувајт, Катар, Обединетите Арапски Емирати и Јордан.

Во неделата, Израел соопшти дека започнал нови напади врз „срцето на Техеран“, додека иранските напади низ целиот регион продолжуваат.

Еве што знаеме.

Зошто САД и Израел го нападнаа Иран?

Трамп изјави дека целта на операцијата е „да се осигури дека Иран нема да се здобие со нуклеарно оружје“.

„Ќе ги уништиме нивните ракети и ќе ја срамниме со земја нивната ракетна индустрија. Таа повторно ќе биде целосно уништена“, рече тој во осумминутно видео објавено на Truth Social во сабота наутро.

Тој, исто така, ги предупреди иранските вооружени сили да го положат оружјето во замена за „целосен имунитет“ или „да се соочат со сигурна смрт“.

[Фото: Tanjug/AP/Mahmoud Illean, Tanjug/AP/Tomer Neuberg]

Потоа тој ги повика иранските граѓани да се подготват за соборување на свештеничкиот естаблишмент: „Кога ќе завршиме, преземете ја вашата влада. Ќе биде ваша. Ова ќе биде веројатно вашата единствена шанса со генерации.“

Масовната воена операција - која САД ја нарекоа Операција Епски бес - доаѓа по неколку недели закани од Трамп дека ќе нареди воена акција доколку Иран не се согласи на нов договор за неговата нуклеарна програма.

Иран постојано повторува дека неговите нуклеарни активности се целосно мирни.

Централната команда на американската војска соопшти дека сакаат да го „демонтираат безбедносниот апарат на иранскиот режим, давајќи приоритет на локациите што претставуваат непосредна закана“.

Претходно, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека Израел и САД ја започнале „операцијата за отстранување на егзистенцијалната закана што ја претставува терористичкиот режим во Иран“.

Што се случуваше во Иран?

Експлозии беа пријавени во огромни делови од земјата во саботата.

Видеата што кружат на социјалните мрежи покажуваат експлозии и облаци од црн чад во повеќе области низ земјата, вклучувајќи го главниот град Техеран, како и Караџ, Исфахан и Ком во центарот на земјата и Керманшах на запад.

Меѓу локациите, наводно, кои се цел на нападите, се објекти на Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ), капацитети за воздушна одбрана, места за лансирање ракети и беспилотни летала и воени аеродроми.

[Тел Авив - Израел]

Израелските одбранбени сили (ИДФ) соопштија дека околу 200 борбени авиони учествувале во „обемниот напад врз ракетниот масив и одбранбените системи“ во западен и централен Иран.

Во саботата навечер, Трамп ја објави смртта на ајатолахот Али Хамнеи, а ова го потврди и Врховниот совет за национална безбедност на Иран во соопштение објавено од државните медиуми во недела наутро.

Иран, исто така, доживува речиси целосен прекин на интернетот, што значи дека добивањето сигурни и ажурирани информации од земјата е тешко.

Организацијата за цивилно воздухопловство на Иран соопшти дека нејзиниот воздушен простор е затворен до понатамошно известување.

Според Црвената полумесечина, во саботата низ целата земја загинаа повеќе од 200 луѓе, а повеќе од 700 беа повредени . Според официјални лица, досега е познато дека најмалку 153 лица загинале во експлозија во училиште во јужен Иран во саботата.

[Абу Даби - ОАЕ]

Во меѓувреме, околу 40 ирански функционери беа убиени во нападите, според разузнавачки извор и воен извор цитиран од Си-Би-Ес њуз, американскиот партнер на Би-Би-Си.

Израелските одбранбени сили (ИДФ) именуваа седум високи ирански одбранбени функционери меѓу убиените, вклучувајќи го секретарот на иранскиот Совет за одбрана Али Шамкани, министерот за одбрана, бригаден генерал Азиз Насирзаде и командантот на ИРГК, генерал Мохамед Пакпур.

Израелската војска соопшти дека нападите од саботата „го отвориле патот кон Техеран“, а нападите од неделата биле фокусирани на централниот дел од градот.

Не се дадени бројки за жртвите во неделата во Иран, но Израел соопшти дека се уништени командни центри и воена инфраструктура.

Трамп, исто така, рече дека девет ирански воени бродови биле потопени, а поморските штабови биле уништени.

Како реагираше Иран?

Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, ги обвини Израел и САД за започнување војна која е „целосно неиспровоцирана, нелегална и нелегитимна“.

„Нашите моќни вооружени сили се подготвени за овој ден и ќе им ја одржат лекцијата што ја заслужуваат на агресорите“, напиша тој на X.

Иран употреби балистички ракети и дронови за да изврши напади од широк обем врз американските сојузници и средства низ Заливот, откако беше убиен неговиот врховен лидер.

Бројни напади беа извршени врз Израел, при што еден од нив уништи синагога во градот Беит Шемеш и уби најмалку девет лица . Уште 450 лица се повредени во нападите.

[Дубаи]

Катар, Бахреин, Јордан и Кувајт - сите каде што се наоѓаат американски воени бази - соопштија дека пресретнале ракети испукани кон нив, но паѓачките остатоци се чини дека предизвикале голема штета. Оман и Саудиска Арабија исто така беа цел на нападите.

Напад со беспилотно летало врз американската поморска база во Бахреин во неделата предизвика голем пожар, според еден официјален претставник.

Три лица беа убиени во Обединетите Арапски Емирати кога беа цел на напади врз пристаништа и аеродроми, а едно лице загина во Кувајт.

Тројца американски војници загинаа во борба, а петмина други се сериозно повредени, соопшти Пентагон.

[Дубаи]

Но, Центкомот соопшти дека неговите сили „успешно се одбраниле од стотици ирански ракетни и беспилотни летала“.

Поморската мисија на ЕУ во регионот, ЕУНАВФОР АСПИДЕС, во саботата соопшти дека ИРГК испратила радио пораки до бродовите предупредувајќи дека „на ниту еден брод не му е дозволено да го помине Ормускиот теснец“ во Заливот, низ кој минуваат околу 20% од глобалните пратки на нафта и гас.

Мисијата ќе го зајакне своето присуство во Црвеното Море, Заливот и Индискиот Океан со дополнителни бродови, изјави во неделата шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас.

Иран подоцна соопшти дека три танкери за нафта биле погодени од ракети и дека горат.

Дали е безбедно да се патува во регионот?

Илјадници летови се приземјени до и од регионот, во едно од најсериозните нарушувања на глобалното патување од пандемијата Ковид-19.

„Виз ер“ ги прекина летовите до 7 март во Израел, Дубаи и Абу Даби во ОАЕ, Аман во Јордан и во Саудиска Арабија до вторник.

„Бритиш ервејс“ ги откажа летовите до Тел Авив и Бахреин до среда.

Во соопштението, „Свис интернешнл ерлајнс“ изјави: „Свис и авиокомпаниите на групацијата „Луфтханза“ ќе ги прекинат летовите до Тел Авив, Бејрут [во Либан], Аман, Ербил [во Ирак] и Техеран до 7 март“.

Кувајтската воздухопловна управа соопшти дека ги запира сите летови до Иран до понатамошно известување, според државните медиуми.

„Емирејтс“ привремено ги прекина своите операции до и од Дубаи. „Луфтханза“, „Ер Индија“, „Вирџин Атлантик“ и „Туркиш ерлајнс“ исто така објавија откажувања на летови.

Некои земји во регионот - вклучувајќи ги Ирак и Јордан - исто така го затворија својот воздушен простор. ОАЕ соопштија дека „делумно и привремено“ го затвориле својот воздушен простор како мерка на претпазливост, објавија државните медиуми.